درس 5: پیام رمز را پیدا کن (1)

آمبولانس در راه استگفت‌وگو کنیدصفحه ۳۹ کتاب درسی

آمبولانس با نور و صدا راه را باز می‌کند. هر دو با هم می‌آیند، و همین دو تایی بودن دلیل دارد.

1. الف) اگر راننده‌ای ناشنوا باشد، چگونه متوجّه نزدیک شدن آمبولانس می‌شود؟

   پاسخ: با دیدن نور چرخانِ آمبولانس در آینه یا از روبه‌رو.

2. ب) عابر نابینا چگونه متوجّه می‌شود؟

   پاسخ: با شنیدن صدای آژیر.

3. ج) وظیفه‌ی راننده‌ها هنگام نزدیک شدن آمبولانس چیست؟

   پاسخ: کنار بروند و راه را باز کنند تا آمبولانس زودتر برسد.

چون بعضی نور را نمی‌بینند و بعضی صدا را نمی‌شنوند، پیام مهم با هر دو فرستاده می‌شود.

بازیِ پیام رمزکار در کلاسصفحه ۴۰ کتاب درسی

گروه اول یک کلمه‌ی کوتاه — مثلاً «شاد» — را رمز خود انتخاب می‌کند. گروه دوم با صداهای مختلف، حرف‌های رمز را یکی‌یکی راهنمایی می‌کند تا گروه اول کلمه را پیدا کند.

بهتر است کلمه‌ها ساده و حداکثر سه‌حرفی باشند. به‌جای جدول حروف می‌شود از جدول گل‌ها یا صدای جانوران هم استفاده کرد.

بلند و آهسته، نازک و کلفتمقایسه کنیدصفحه ۴۱ کتاب درسی

1. الف) صدای دست زدن با دو انگشت و دست زدن معمولی؛ کدام بلندتر است؟

   پاسخ: دست زدن معمولی، چون با نیروی بیشتری انجام می‌شود.

2. ب) از میان صدای گاو، جوجه و کلاغ، کدام از همه نازک‌تر و کدام از همه کلفت‌تر است؟

   پاسخ: صدای جوجه از همه نازک‌تر و صدای گاو از همه کلفت‌تر است.

«بلند و آهسته» با «نازک و کلفت» فرق دارد: یکی به شدّت صدا مربوط است و دیگری به جنس صدا.

صدا از کجا می‌آید؟آزمایش کنیدصفحه ۴۲ کتاب درسی

1. ۱یک حلقه کش را دور یک کتاب بیندازید.
2. ۲دو مداد را با فاصله زیر کش بگذارید و با نوارچسب روی کتاب محکم کنید.
3. ۳کش را به سمت خود بکشید و رها کنید؛ این کار را چند بار تکرار کنید.

1. الف) آیا لرزش کش را می‌بینید و صدایش را می‌شنوید؟

   پاسخ: بله. تا وقتی کش می‌لرزد صدا می‌آید، و همین که لرزش بایستد صدا هم قطع می‌شود.

2. ب) دستتان را جلوی گردنتان بگذارید و حرف بزنید؛ چه احساس می‌کنید؟

   پاسخ: لرزش را زیر انگشتانتان حس می‌کنید — گلوی ما هم می‌لرزد تا صدا بسازد.

بر اثر لرزش اجسام، صدا تولید می‌شود. این جمله، جانِ کلِّ درس است.

نازک‌تر و کلفت‌تر کنیمآزمایش کنیدصفحه ۴۳ کتاب درسی

همان کش و کتاب را بردارید و این بار فاصله‌ی مدادها را عوض کنید؛ هر بار کش را بکشید و رها کنید و به صدا گوش دهید.

یک بطری باریک و خالی را جلوی دهانتان بگیرید و درونش فوت کنید. بعد نصف بطری را از آب پر کنید و دوباره فوت کنید.

هشدار: استفاده‌ی طولانی از گوشی برای شنیدن صدا به گوش آسیب می‌زند.

صداهایی که پیام دارندگفت‌وگو کنیدصفحه ۴۴ کتاب درسی

بعضی صداها به ما خبر می‌دهند: زنگ مدرسه، آژیر آمبولانس، بوق قطار. بعضی صداها خوشایندند و بعضی آزاردهنده.

در حرم امام رضا (ع) با صدای نَقّاره، طلوع و غروب خورشید را به زیارت‌کنندگان اطّلاع می‌دهند.

یک صدای پیام‌رسان و یک صدای آزاردهنده از محلّ زندگی خودتان نام ببرید.