درس 12: از خانه تا مدرسه
صفحه ۸۰ تا ۹۱ کتاب درسی
در راه خانه تا مدرسهگفتوگو کنیدصفحه ۸۱ کتاب درسی
درس با تصویر دانشآموزانی شروع میشود که از روی پل عابر میگذرند تا به مدرسه بروند. در راه خانه تا مدرسه چه چیزهایی را در حال حرکت میبینید؟
الف) چرا برای عبور از خیابان حتماً از پل عابر استفاده میکنید؟
پاسخ: چون روی پل، مسیر ما و مسیر خودروها از هم جدا میشود و برخوردی پیش نمیآید.
همهی بچّههای ایران مثل هم به مدرسه نمیروندگفتوگو کنیدصفحه ۸۲ کتاب درسی
ایران کشور بزرگی است. کتاب عکس بچّههایی را نشان میدهد که با راههای کاملاً متفاوت به مدرسه میرسند — پیاده، با قایق، با دوچرخه، سوار بر اسب.
هر یک از بچّههای کلاس شما چگونه به مدرسه میآیند؟ روی تخته فهرست کنید و ببینید چند راهِ مختلف در همین یک کلاس هست.
حرکت در جادّههای کوهستانیایستگاه فکرصفحه ۸۳ کتاب درسی
مجید و همکلاسیهایش برای رفتن به مدرسه باید در جادّههای کوهستانی و شیبدار حرکت کنند. مسیر طاهره و دوستانش تا مدرسه صاف و بدون شیب است.
الف) رفتن و برگشتن روی کدام مسیر آسانتر است؟
پاسخ: روی مسیر صاف. در مسیر شیبدار، بالا رفتن سخت است و پایین آمدن هم آسان نیست چون باید مواظب بود سرعت زیاد نشود.
ب) مسیر آمدن شما به مدرسه به کدام شبیهتر است؟
پاسخ: هر کس مسیر خودش را بگوید و بگوید کجایش سربالایی است و کجایش صاف.
حرکت روی برف و یخعلم و زندگیصفحه ۸۴ کتاب درسی
دانشآموزان روی برف به دقّت حرکت میکنند و مراقب هستند سُر نخورند. آیا تا به حال روی برفهای یخزده حرکت کردهاید؟ چه مراقبتهایی لازم است؟
الف) برای اینکه آدمها و خودروها روی برف و یخ سُر نخورند، چه کارهایی انجام میشود؟
پاسخ: روی پیادهرو ماسه و نمک میپاشند، برف را پارو میکنند، خودروها زنجیر چرخ میبندند و لاستیک زمستانی میگذارند.
حرکت روی کدام سطح آسان است؟آزمایش کنیدصفحه ۸۵ کتاب درسی
- چند کتاب را روی هم بگذارید.
- یک کش حلقهای را از میان کتابها عبور دهید.
- نخی را به کش ببندید.
- کتابها را با کشیدن نخ، روی روزنامه، نایلون، موکت و سطحهای دیگر حرکت دهید.
- طول کش را در هر حالت با حالتهای دیگر مقایسه کنید.
الف) چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: هرجا کش بیشتر کِش آمده باشد، کشیدن سختتر بوده است. پس روی بعضی سطحها حرکت دادنِ یک چیز آسانتر است و روی بعضی سختتر.
خودِ کش اینجا وسیلهی اندازهگیری است: بهجای «سخت بود» میشود گفت «کش اینقدر بلند شد».
چرخ، حرکت را آسان میکندآزمایش کنیدصفحه ۸۶ کتاب درسی
همان آزمایش صفحهی قبل، با یک تغییر: اگر کتابها را روی چند مداد حرکت دهید چه اتّفاقی میافتد؟
بعد کتاب سراغ آزمایش دوم میرود: علی و دوستش کشی را به ماشین اسباببازی بستهاند؛ یک بار آن را با چرخ و بار دیگر بدون چرخ روی میز میکشند.
الف) حرکت در کدام حالت آسانتر است؟
پاسخ: با چرخ. مدادهای گرد هم مثل چرخ کار میکنند و کشیدن کتابها را آسانتر میکنند — کش کمتر کِش میآید.
ب) به اطراف خود دقّت کنید و بگویید از چرخ چه استفادههای دیگری میکنیم.
پاسخ: چرخ خودرو و دوچرخه، چرخدستی، چرخ خیاطی، چرخگوشت و چرخهای زیر صندلی و چمدان.
وسیلههایی که با حرکت کمک میکنندعلم و زندگیصفحه ۸۸ کتاب درسی
الف) در خانهی شما کدام وسیلهها با حرکت کردن به ما کمک میکنند و کارها را آسان میکنند؟
پاسخ: ماشین لباسشویی که میچرخد، پنکه، مخلوطکن، جاروبرقی و چرخ خیاطی.
ب) آیا این وسایل بدون حرکت کردن میتوانند به ما کمک کنند؟
پاسخ: نه؛ کارِ آنها در همان حرکت است. لباسشوییِ خاموش فقط یک جعبه است.
پ) استفاده از کدام وسیله به پاکیزگی هوا کمک میکند؟
پاسخ: دوچرخه و پای پیاده، و بعد از آنها وسیلههای عمومی مثل اتوبوس و مترو که چند نفر را با هم میبرند.
از قدیم تا امروزگفتوگو کنیدصفحه ۸۹ کتاب درسی
شکلهای این صفحه وسایلی را نشان میدهند که مردم از قدیم تا الان با آنها از جایی به جای دیگر رفتند. اوّل آنها را مرتّب کنید و سپس داستان تغییرشان را از قدیم تا امروز بگویید.
کتاب آنها را در سه ردیف گذاشته است: حرکت در خشکی، حرکت در آب، حرکت در هوا.
الف) آیا میدانید برای رفتن به کرهی ماه از چه وسیلهای استفاده میشود؟
پاسخ: از موشک. در همین صفحه، عکس ماهوارهبر «قائم ۱۰۰» ساخت ایران آمده است.
علی در حرکت است یا نه؟ایستگاه فکرصفحه ۹۰ کتاب درسی
علی و دوستش با خودرو به مدرسه میروند و پدرِ علی در حال خداحافظی با آنهاست. وقتی خودرو به راه میافتد، پدرِ علی او را در حال حرکت میبیند.
الف) آیا دوست علی هم که کنار او نشسته است، علی را در حال حرکت میبیند؟
پاسخ: نه. برای دوستش، علی همانجا سرِ جایش نشسته است و تکان نمیخورد؛ ولی برای پدرش که کنار خیابان ایستاده، علی دارد دور میشود. بستگی دارد چه کسی نگاه میکند.
بیرون از کلاس: فرفره یا بادبادک بسازید، ساختههایتان را به مدرسه بیاورید و نمایشگاه برپا کنید.
جهت حرکتصفحه ۹۱ کتاب درسی
صفحهی آخر درس چند شکل دارد و یک سؤال: در این شکلها حرکت به کدام جهت است؟ بالا یا پایین، جلو یا عقب، راست یا چپ.
برای هر شکل جهت را با دست نشان دهید و بعد با کلمه بگویید.