درس 13: جـ ج ــ ـُ استثنا
صفحه ۶۷ تا ۶۹ کتاب درسی
نارِنج و بِرِنجصفحه ۶۷ کتاب درسی
تصویر یک شالیزار است: مردان و زنان خمیده در آب، درخت نارنج در حاشیه، جوجهها زیر درخت. کلمهها: گُنجِشک، جوجه، بِرِنج، نارِنج.
متن درس: «این جا شالیزار اَست.» / «مَردان و زَنان در شالیزار بِرِنج میکارَند.» / «زیرِ دِرَختِ نارِنج سه جوجه و پَنج گُنجِشک بازی میکُنَند.» / «شالیزار زیبا و دیدَنی اَست.»
«سه جوجه و پَنج گُنجِشک» — اوّلین جملهی کتاب که عدد دارد و بچّه میتواند در تصویر بشمارد و درستیاش را وارسی کند.
«ـُ»ی استثناصفحه ۶۷ کتاب درسی
نشانهی دوم درس شکل ندارد؛ یک استثناست: «و» که «ـُ» خوانده میشود، مثل «تو» و «دو» — که در نوار پایین صفحه با یک فلش نشان داده شده است.
کتاب استثناها را پنهان نمیکند و برایشان جای جدا باز میکند؛ همان کاری که در درس ۱۵ با «خوا» میکند.
نوار نشانهها
«جـ ج» نوار را به بیست و هشت میرساند، و کنارش یک فلش سبز هست که استثنای «و ← ـُ» را نشان میدهد.
کتاب استثناها را در نوار جدا علامت میزند تا با نشانههای عادی قاطی نشوند.
کلمههای این درس
- گُنجِشک
- جوجه
- بِرِنج
- نارِنج
- شالیزار
- دِرَخت
«شالیزار» طولانیترین کلمهی درس است و در متن سه بار میآید؛ کتاب کلمهی سخت را با تکرار جا میاندازد، نه با توضیح.
متنی که میشود شمرد
«زیرِ دِرَختِ نارِنج سه جوجه و پَنج گُنجِشک بازی میکُنَند.» — این جمله در تصویر قابل وارسی است. بچّه میتواند بشمارد و ببیند درست است یا نه.
همین کارِ کوچک، خواندن را از رمزگشایی به فهمیدن میبَرد: وقتی از روی جمله چیزی را در تصویر پیدا میکنی، یعنی معنایش را گرفتهای.
از بچّهها بخواهید جوجهها و گنجشکها را در تصویر بشمارند و بعد جمله را دوباره بخوانند.
تمرینِ صدابگرد و پیدا کن
- کلمهای بگو که «جـ ج» در اوّلِ آن باشد.
- کلمهای بگو که «جـ ج» در وسطِ آن باشد.
- کلمهای بگو که «ـُ استثنا» در آخرِ آن باشد.
- حالا همان سه کلمه را در کلاس یا در کتاب پیدا کن و نشان بده.
سه جای کلمه — اوّل، وسط، آخر — سه کارِ متفاوتاند؛ بچّهای که فقط اوّلِ کلمه را میشنود، هنوز صدا را کامل نشناخته است.