درس 4: او و ــ تـ ت
صفحه ۳۷ تا ۳۹ کتاب درسی
توتصفحه ۳۷ کتاب درسی
چهار میوه کنار هم: توت، هُلو، آلو، اَنگور. و سه جمله: «مادَر آمَد.» / «او توت داد.» / «مَن توت دوست دارَم.»
صفحهی بعد «تـ ت» را میآورد: دَست، سوت، تاب، توپ — و جملهی «بابا کِتاب بَست.»
«او» اوّلین ضمیر کتاب است؛ تا اینجا همهی جملهها اسم داشتند.
پیش از خوردن میوهببین و بگوصفحه ۳۹ کتاب درسی
الف) قبل از خوردن میوه چه کارهایی انجام میدهی؟
پاسخ: شستن میوه، شستن دستها — و همین کلمهی «دست» نشانهی همین درس را دارد.
ب) چه بازیهایی را دوست داری؟
پاسخ: پاسخ آزاد؛ کتاب میخواهد بچّه از خودش حرف بزند.
دو ورزش را نمایش بدهنمایشصفحه ۳۹ کتاب درسی
معلّم بهطور تصادفی یک نفر را انتخاب میکند و از او میخواهد دو ورزش را به دلخواه اجرا کند؛ بقیّه حدس بزنند و نام آنها را بگویند.
«بهطور تصادفی» عمدی است: هیچکس نمیتواند از قبل آماده شود، پس همه باید حواسشان جمع باشد.
نوار نشانهها
با «او و» و «تـ ت»، نوار به ده نشانه میرسد. «او و» مثل «آ ا» صدای کشیده است و مثل آن، دو شکل دارد: «او» در اوّل کلمه و «و» در بقیّهی جاها.
همین «و» در درس ۹ دوباره میآید، این بار با صدای دیگر — و در درس ۱۳ بارِ سوم، بهعنوان استثنایی که «ـُ» خوانده میشود.
«و» پرکارترین نشانهی فارسی است: سه صدای متفاوت در سه درسِ متفاوت.
کلمههای این درس
- توت
- هُلو
- آلو
- اَنگور
- دَست
- سوت
- تاب
- توپ
- کِتاب
چهار میوه در یک صفحه؛ کتاب فارسی اوّل بارها از میوه برای تمرینِ صدا استفاده میکند، چون نامشان کوتاه و آشناست.
تمرینِ صدابگرد و پیدا کن
- کلمهای بگو که «او و» در اوّلِ آن باشد.
- کلمهای بگو که «او و» در وسطِ آن باشد.
- کلمهای بگو که «تـ ت» در آخرِ آن باشد.
- حالا همان سه کلمه را در کلاس یا در کتاب پیدا کن و نشان بده.
سه جای کلمه — اوّل، وسط، آخر — سه کارِ متفاوتاند؛ بچّهای که فقط اوّلِ کلمه را میشنود، هنوز صدا را کامل نشناخته است.