درس 4: واحد میلیمتر
صفحه ۸۵ تا ۸۷ کتاب درسی
خطّی که بین ۷ و ۸ میایستدفعّالیتصفحه ۸۵ کتاب درسی
«فاطمه با خطکش خطّ زیر را اندازه گرفت و نوشت: اندازهی خط از ___ سانتیمتر بیشتر و از ___ سانتیمتر کمتر است.» روی تصویر یک ذرّهبین گذاشته شده تا همانجا بزرگ دیده شود.
«سپس به یاد نوار کاغذی خود افتاد که هر قسمت را به ۱۰ قسمت کوچکتر تقسیم کرده بود. وقتی به خطکش نگاه کرد، دید هر سانتیمتر به ۱۰ قسمت مساوی تقسیم شده است.»
حالا اندازهی خط را چطور میگوید؟
پاسخ: «اندازهی خط ۷ سانتیمتر و ۱ قسمت کوچک است.» — همان چیزی که تا حالا «بین ۷ و ۸» بود، حالا یک عددِ مشخّص دارد.
نوارِ کاغذیِ فاطمه در صفحهی ۷۹ همین ده قسمت را داشت. خطکش چیزِ تازهای نیاورده؛ همان کار را کرده و اسمش را ثبت کرده است.
میلیمترصفحه ۸۵ کتاب درسی
جملهی رنگیِ پایان صفحه: «برای این که اندازهگیریها دقیقتر شود، هر سانتیمتر را به ۱۰ قسمت مساوی تقسیم کردهاند و نام آنها را میلیمتر گذاشتهاند.»
این جمله همان الگویی را دارد که فصل ۴ با دهتایی و صدتایی ساخت: هر واحدِ بزرگتر، ده تا از واحدِ کوچکتر.
شمردنِ میلیمتر از صفرکار در کلاسصفحه ۸۶ کتاب درسی
«از عدد صفر خطکش شروع به شمردن قسمتهای کوچک کنید.» و همان بالا با رنگ نوشته شده: «۱۰ میلیمتر همان یک سانتیمتر است. حالا شمردن را ادامه دهید.»
۱۱ میلیمتر یعنی چند سانتیمتر و چند میلیمتر؟
پاسخ: ۱ سانتیمتر و ۱ میلیمتر.
۱۲ میلیمتر؟
پاسخ: ۱ سانتیمتر و ۲ میلیمتر.
نوزدهمین قسمت یعنی ۱۹ میلیمتر، یعنی…؟
پاسخ: ۱ سانتیمتر و ۹ میلیمتر.
«اگر یک قسمت دیگر جلو بروید، به ۲۰ میلیمتر یا همان … میرسید.»
پاسخ: ۲ سانتیمتر.
شمردن از صفرِ خطکش شروع میشود، نه از اوّلین خط؛ همان نکتهی درس سانتیمتر، اینبار با قسمتهای ریز.
یک اندازه، دو جور نوشتنکار در کلاسصفحه ۸۶ کتاب درسی
بندهای ۲ و ۴ صفحه هر دو یک قالب دارند: «اندازهی پاککن ___ سانتیمتر و ___ میلیمتر است» و بعد «یا اندازهی پاککن ___ میلیمتر است».
دو جور نوشتن یک اندازه، همان کاری است که فصل ۴ با ۲۳۱ و «۲۰۰+۳۰+۱» کرد. عدد عوض نمیشود، نمایشش عوض میشود.
تمرین صفحهی ۸۷تمرینصفحه ۸۷ کتاب درسی
«زیر هر شکل ۲ عدد نوشته شده است. حدس بزنید اندازهی طول هر شکل به کدامیک نزدیکتر است؟» یکی ماهی است با ۱۰ یا ۶ سانتیمتر، و یکی سنجاقسر با ۵ یا ۹ سانتیمتر.
بعد پنج خطِ رنگی میآید که باید اندازهشان *حدس* زده شود، و آخر سر: «اندازهی قدّ خود و چند نفر از اعضای خانواده را با یک متر خیّاطی بگیرید.»
این تمرینها عمداً حدسیاند و جوابِ چاپشده ندارند؛ باید روی خودِ صفحه با خطکش سنجیده شوند. داشتنِ یک طولِ مرجع در ذهن — مثلاً پهنای انگشت که حدود ۱ سانتیمتر است — حدس را خیلی بهتر میکند.