مرور فصل پنجم
صفحه ۸۸ تا ۹۰ کتاب درسی
فرهنگ نوشتنفرهنگ نوشتنصفحه ۸۸ کتاب درسی
«وقتی میخواهید با خطکش اندازهی یک خط را بگیرید، چه کارهایی انجام میدهید؟ بنویسید.»
کتاب جمله را خودش شروع کرده تا معلوم شود چه میخواهد: «ابتدا خطکش را کنار خط میگذاریم طوری که…»
نوشتنِ یک روش، سختتر از انجام دادنش است — و همان جایی است که معلوم میشود صفرِ خطکش فراموش شده یا نه.
دوباره با پاککنتمرینصفحه ۸۸ کتاب درسی
مرور عمداً از خطکش به عقب برمیگردد: «یک پاککن بردارید و به کمک آن اندازهی درازای کتاب ریاضی را بگیرید.»
اگر پاککن شما بزرگتر بود، اندازهگیری شما دقیقتر میشد یا اگر کوچکتر بود؟ چرا؟
پاسخ: اگر کوچکتر بود. واحدِ کوچکتر، بازهی «بین دو عدد» را تنگتر میکند — همان دلیلی که میلیمتر از سانتیمتر دقیقتر است.
اگر اندازهی کتاب را با یک تراش بگیریم، آیا همان جوابهای بالا بهدست میآید؟ چرا؟
پاسخ: نه، چون واحد عوض شده است. کتاب همان کتاب است؛ عددْ به واحد بستگی دارد.
ضلعها، وسط خط، و حدستمرینصفحه ۸۹ کتاب درسی
۳) طول ضلعهای مستطیل، مربّع و مثلّث را با خطکش اندازه بگیرید.
پاسخ: این تمرین هندسهی فصل ۳ را با اندازهگیری وصل میکند: در مربّع هر چهار ضلع یک عدد درمیآید.
۴) طول خطها را اندازه بگیرید و نقطهی وسط هر خط را با خطکش پیدا کنید.
پاسخ: برای پیدا کردنِ وسط باید عددِ اندازه را نصف کرد؛ پیدا کردنِ وسطِ ضلع در صفحهی ۴۸ بدون وسیله انجام میشد، اینبار با عدد.
۵) حدس بزنید اندازهی هر ضلع شکل چند میلیمتر است. سپس با خطکش اندازهگیری کنید.
پاسخ: برای هر چهار ضلعِ ذوزنقه دو خط خالی هست: «حدس» و «اندازه». مقایسهی این دو، خودش کارِ اصلی تمرین است — نه فقط عددِ درست.
۶) طول ضلعهای سه مستطیل را اندازه بگیرید. با دیدن اندازهی ضلعها چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: در هر مستطیل، ضلعهای روبهرو با هم برابرند — هر سه مستطیل با اندازههای متفاوت، همین یک خاصیّت مشترک را نشان میدهند.
معمّا: مستطیل را با ۱۲ قطعه بپوشانمعمّاصفحه ۹۰ کتاب درسی
«با ۵ مربّع میتوان ۱۲ قطعهی مختلف درست کرد. این ۱۲ شکل را با کاغذ درست کنید. قطعهها را با رنگهای مختلف رنگآمیزی کنید.» و بعد: «مستطیل زیر را با این ۱۲ قطعه بهطور کامل بپوشانید.»
این همان دوازده قطعهی معمّای صفحهی ۷۲ است. آنجا باید پیدایشان میکردید، اینجا باید با آنها یک مستطیل را بپوشانید — و ۱۲ قطعهی پنجمربّعی روی هم ۶۰ مربّع دارند، پس مستطیل هم باید ۶۰ خانه داشته باشد.
فرهنگ خواندن: تکلیفِ ریحانهفرهنگ خواندنصفحه ۹۰ کتاب درسی
«ریحانه بعضی از تکالیفش را نمینوشت و برادر بزرگتر او برایش انجام میداد. وقتی مادرش موضوع را فهمید، ناراحت شد.»
«برای ریحانه توضیح داد که این کار درست نیست. به او گفت: میتوانی در انجام تکالیف از برادرت راهنمایی بگیری ولی اگر میخواهی درس ریاضی را خوب یادبگیری، باید خودت تمرینها را انجام دهی.»
تنها متنِ «فرهنگ خواندن» کتاب که دربارهی ریاضی نیست، دربارهی *یاد گرفتنِ* ریاضی است — و درست ته فصلی آمده که تمامش دستورزی بود.