درس 2: اندازه گیری دقیق‌تر

نوار کاغذیِ علیفعّالیتصفحه ۷۷ کتاب درسی

«علی یک نوار کاغذی درست کرد. او نوار خود را با دو بار تا کردن قسمت‌بندی کرد تا به کمک آن اندازه‌گیری کند.» دو بار تا زدن یعنی ۴ قسمت مساوی.

«علی با نوار خود مداد را اندازه گرفت. اندازه‌ی طول مداد (بیشتر از، برابر با) ___ قسمت است.» در کتاب «برابر با» خط خورده — یعنی مداد درست روی خطِ قسمت نمی‌ایستد.

همان مشکلِ درس قبل، با یک وسیله‌ی تازه: باز هم «بیشتر از»، باز هم نه یک عددِ تمام.

نوار تو با نوار دوستت یکی نیستفعّالیتصفحه ۷۷ کتاب درسی

1. ۳) آیا قسمت‌هایی که روی نوار کاغذی درست کرده‌اید، هم‌اندازه‌ی قسمت‌های نوار کاغذی دوستانتان است؟

   پاسخ: نه. هر کس نوارِ خودش را با طولِ دلخواه بریده، پس قسمت‌هایش هم اندازه‌ی دیگری دارد.

2. ۴ (الف)) چرا اندازه‌های شما دو نفر یکی نیست؟

   پاسخ: چون واحدتان یکی نیست — نه چون یکی‌تان اشتباه اندازه گرفته.

3. ۴ (ب)) آیا قسمت‌های درست شده روی نوار کاغذی برای اندازه‌گیری مناسب است؟ چه مشکلی دارد؟

   پاسخ: برای خودِ آدم بد نیست، ولی به درد گفتن به دیگری نمی‌خورد؛ «۳ قسمت» تا وقتی طولِ قسمت معلوم نباشد چیزی نمی‌گوید.

دو بار دیگر تا کنفعّالیتصفحه ۷۸ کتاب درسی

«علی برای این که اندازه‌گیری دقیق‌تری داشته باشد، نوار کاغذی خود را دو بار دیگر تا کرد تا هر قسمت به ۴ قسمت مساوی کوچک‌تر تقسیم شود.»

حالا هر اندازه دو جور نوشته می‌شود: «اندازه‌ی طول پاک‌کن ___ قسمت کوچک است» و «___ قسمت بزرگ و ___ قسمت کوچک است». همین برای طول کتاب هم تکرار می‌شود.

1. ۲) اگر علی بخواهد اندازه‌گیری خود را باز هم دقیق‌تر کند، چه کاری می‌تواند انجام دهد؟

   پاسخ: باز هم تا بزند و قسمت‌ها را کوچک‌تر کند. هر بار تا زدن، دقّت را بیشتر می‌کند.

2. ۴) چرا اندازه‌ی طول کتاب ریاضی با نوار شما و نوار دوستتان متفاوت است؟ چگونه می‌توان این مشکل را حل کرد؟

   پاسخ: چون واحدها فرق دارند؛ و راهِ حلّش این است که همه از یک واحدِ یکسان استفاده کنند. این جمله دقیقاً همان چیزی است که درس سانتی‌متر با آن شروع می‌شود.

دو مسئله این‌جا از هم جدا می‌شوند و نباید قاطی شوند: *دقّت* با کوچک‌تر کردن قسمت‌ها حل می‌شود، ولی *یکسان بودن* با آن حل نمی‌شود.

نوارِ فاطمه: ده قسمتتمرینصفحه ۷۹ کتاب درسی

«فاطمه یک نوار کاغذی درست کرده است و با کمک یک بزرگ‌تر هر قسمت نوار را به ۱۰ قسمت مساوی تقسیم کرده است.» چهار خط با همین نوار اندازه گرفته می‌شوند و برای هرکدام باید نوشت: «___ قسمت بزرگ و ___ قسمت کوچک».

1. ۲) چرا اندازه‌گیری‌های فاطمه دقیق‌تر شده است؟

   پاسخ: چون قسمت‌هایش ریزتر است. با نوارِ علی جواب بین دو قسمت گم می‌شد؛ با ده قسمتِ فاطمه جای دقیق‌ترش پیدا می‌شود.

عددِ ۱۰ این‌جا تصادفی نیست. نوارِ فاطمه دقیقاً همان چیزی است که خط‌کش خواهد بود — و درسِ میلی‌متر همین را به یاد می‌آورد.