درس 4: آمادگی برای جمع و تفریق
صفحه ۶۷ تا ۶۹ کتاب درسی
جدولی که یک ردیف بلندتر شدهفعّالیتصفحه ۶۷ کتاب درسی
«جدول اعداد ۱ تا ۱۰۰ را به یاد آورید. یک ردیف دیگر به آن جدول اضافه کرده و قسمت پایین جدول را کشیدهایم.» حالا جدول تا ۱۱۰ میرود.
«برای پیدا کردن جمع ۹۸+۶ ابتدا ۹۸ را پیدا و سپس ۶ تا رو به جلو حرکت کنید. برای تفریق کردن میتوانید رو به عقب حرکت کنید.»
۹۲+۹ و ۹۴+۹ و ۹۸+۶
پاسخ: ۱۰۱، ۱۰۳، ۱۰۴
۱۰۲−۷ و ۱۰۵−۸ و ۱۰۵−۹
پاسخ: ۹۵، ۹۷، ۹۶
ردیفِ اضافهشده تنها تغییرِ صفحه است، ولی همان چیزی است که عبور از ۱۰۰ را از یک معمّا به یک قدمِ ساده تبدیل میکند.
یکی، دهتایی، صدتایی — یک قاعدهفعّالیتصفحه ۶۷ کتاب درسی
«با انجام جمع و تفریقهای یک رقمی، بقیّهی جمع و تفریقها را هم بهصورت ذهنی انجام دهید.» سه ستون، و هر ستون یک حساب را سه طبقه بالا میبرد.
۲+۳ و ۲۰+۳۰ و ۲۰۰+۳۰۰
پاسخ: ۵ و ۵۰ و ۵۰۰
۵+۳ و ۵۰+۳۰ و ۵۰۰+۳۰۰
پاسخ: ۸ و ۸۰ و ۸۰۰
۷−۲ و ۷۰−۲۰ و ۷۰۰−۲۰۰
پاسخ: ۵ و ۵۰ و ۵۰۰
جملهی رنگی چرایی را میگوید: «برای جمع کردن ۲۰۰ و ۳۰۰، دو دستهی صدتایی را با سه دستهی صدتایی جمع کردهایم.» — همان کاری که فصل ۲ با دهتاییها کرد.
کار در کلاس صفحهی ۶۸کار در کلاسصفحه ۶۸ کتاب درسی
۱) به کمک محورِ صدتایی: ۲۰۰+۳۰۰، ۴۰۰+۳۰۰، ۵۰۰+۲۰۰
پاسخ: ۵۰۰، ۷۰۰، ۷۰۰
و تفریقها: ۹۰۰−۳۰۰، ۸۰۰−۵۰۰، ۷۰۰−۶۰۰
پاسخ: ۶۰۰، ۳۰۰، ۱۰۰
۲) ابتدا محور ۹۰ تا ۱۰۹ را کامل کنید، سپس: ۹۳+۷، ۹۸−۶، ۹۵+۹، ۱۰۳−۹، ۱۰۸−۹، ۱۰۷−۹
پاسخ: ۱۰۰، ۹۲، ۱۰۴، ۹۴، ۹۹، ۹۸
۳) ۹۶+۹، ۹۴+۸، ۹۷+۷، ۱۰۵−۷، ۱۰۴−۸، ۱۰۳−۹
پاسخ: ۱۰۵، ۱۰۲، ۱۰۴، ۹۸، ۹۶، ۹۴
مسابقهی امتیازیتمرینصفحه ۶۹ کتاب درسی
سه مسئلهی پشت سر هم با یک زمینه: «مینا در یک مسابقه شرکت کرده است. او به هر مسئلهای که پاسخ دهد، امتیاز مربوط به آن را میگیرد و اگر نادرست جواب دهد، به همان مقدار امتیاز از دست میدهد.»
۱) مینا ۹۷ امتیاز داشت و به یک سؤال ۵ امتیازی درست پاسخ داد.
پاسخ: ۱۰۲ امتیاز — همان عبور از ۱۰۰ که صفحهی ۶۷ تمرینش کرد.
۲) حامد ۱۰۴ امتیاز داشت و ۷ امتیاز از دست داد.
پاسخ: ۹۷ امتیاز.
۳) رضا ۹۵ امتیاز داشت، به یک سؤال ۸ امتیازی درست پاسخ داد، سپس ۹ امتیاز از دست داد.
پاسخ: ۹۴ امتیاز — ۹۵ و ۸ میشود ۱۰۳، منهای ۹ میشود ۹۴.
«از دست دادنِ امتیاز» زمینهای است که تفریق را طبیعی میکند؛ بچّه لازم نیست بفهمد کدام عمل را باید انجام دهد، از داستان درمیآید.
جمع و تفریق تقریبی، و کدام نزدیکترتمرینصفحه ۶۹ کتاب درسی
۴) ابتدا عددها را با حذف رقمهای یکان و دهگان بهصورت تقریبی بنویسید، سپس جمع یا تفریق کنید.
پاسخ: ۲۳۹+۳۲۳ ← ۲۰۰+۳۰۰=۵۰۰؛ ۴۲۳−۱۲۷ ← ۴۰۰−۱۰۰=۳۰۰؛ ۵۵۱−۲۴۹ ← ۵۰۰−۲۰۰=۳۰۰.
۵) «پاسخ سؤالات زیر را با مشورتِ دوستانتان پیدا کنید.»
پاسخ: ۱۲۳ به ۱۲۰ نزدیکتر است؛ ۲۷۸ به ۲۸۰؛ ۳۵۳ به ۳۵۰؛ ۴۳۱ به ۴۳۰.
بند ۴ «حذف رقم» است و بند ۵ «نزدیکتر» — و جوابشان همیشه یکی درنمیآید. ۲۷۸ با حذف رقم میشود ۲۷۰، ولی نزدیکتر به ۲۸۰ است.
۳۰۰ ریال به چند روش؟خلّاق باشصفحه ۶۹ کتاب درسی
«با سکّههای ۱۰۰ ریالی و ۵۰ ریالی به چند روش میتوانید ۳۰۰ ریال درست کنید؟ به نمونهها توجّه کنید.» دو نمونه داده شده: ۱۰۰+۱۰۰+۱۰۰ و ۱۰۰+۱۰۰+۵۰+۵۰.
همهی روشها
پاسخ: ۴ روش: سه سکّهی ۱۰۰ ریالی؛ دو تا ۱۰۰ و دو تا ۵۰؛ یک ۱۰۰ و چهار تا ۵۰؛ و شش سکّهی ۵۰ ریالی. هر بار یک سکّهی ۱۰۰ ریالی جای خودش را به دو سکّهی ۵۰ ریالی میدهد.
همان «نوشتنِ منظّمِ همهی حالتها»ی درس حل مسئله، اینبار با پول.