درس 3: عددهای سه رقمی تقریبی
صفحه ۶۴ تا ۶۶ کتاب درسی
دهتا دهتا، صدتا صدتافعّالیتصفحه ۶۴ کتاب درسی
دو رشته فعّالیت پشت سر هم و هر دو یک شکل دارند: با جدول ارزش مکانی شروع میشوند و بیجدول تمام میشوند.
اوّلی با اضافه کردن دستهی دهتایی: ۱۱۰، ۱۲۰، ۱۳۰، ۱۴۰ و بعد «بدون جدول ارزش مکانی… الگوی عددی را ادامه دهید». دومی با مهرهی صدتاییِ چرتکه: ۲۰۰، ۳۰۰، ۴۰۰ و همینطور.
آخرش هم محور: «روی محور اعداد زیر، عددهای ۳۰۰ و ۷۰۰ و ۹۰۰ را نشان دهید.»
جدول ارزش مکانی اینجا داربست است، نه مقصد؛ کتاب هر بار آن را برمیدارد.
کار در کلاس صفحهی ۶۵کار در کلاسصفحه ۶۵ کتاب درسی
جملهی رنگیِ بالای کادر قاعده را میگوید: «به همین ترتیب میتوانید عددنویسی را با اضافه کردن یکیها یا دهتاییها و صدتاییها ادامه دهید و عددهای سه رقمی را بنویسید.»
۱) از ۱۰۳ تا ۱۱۴ را یکی یکی بنویسید.
پاسخ: ۱۰۳، ۱۰۴، … ۱۱۰، … ۱۱۴
۲) از ۵۳۱ تا ۵۴۲ را یکی یکی بنویسید.
پاسخ: ۵۳۱، ۵۳۲، … ۵۴۰، ۵۴۱، ۵۴۲
۳) از ۲۳۰ تا ۳۳۰ را ده تا ده تا بنویسید.
پاسخ: ۲۳۰، ۲۴۰، … ۳۰۰، … ۳۳۰
۴) از ۲۰۰ تا ۹۰۰ را صد تا صد تا بنویسید.
پاسخ: ۲۰۰، ۳۰۰، ۴۰۰، … ۹۰۰
سه بندِ اوّل از یک صدگان به صدگان بعدی میروند — جای دقیقاً همانجایی که شمردن معمولاً میلنگد.
چرا عددِ تقریبی؟صفحه ۶۵ کتاب درسی
«گاهی اوقات از تعداد تقریبی استفاده میکنیم، چون نیازی به تعداد واقعی نداریم. برای مثال میگوییم این دبستان نزدیک به ۵۰۰ دانشآموز دارد. یعنی نیاز به بیان تعداد دقیق دانشآموزان نداریم و همین قدر کافی است که بدانیم تعداد دانشآموزان از ۵۰۰ بیشتر است یا کمتر.»
دلیلِ تقریب اینجا «آسانتر بودن حساب» نیست؛ «لازم نبودنِ دقّت» است. این دو یکی نیستند.
تقریب با حذف رقمتقریب بزنصفحه ۶۵ کتاب درسی
روشی که این صفحه میدهد صریح است: «عددهای زیر را مانند نمونه (با حذف رقم یکان و قرار دادن صفر بهجای آن) بهصورت تقریبی بنویسید.»
۷۳۱ (نمونه)، ۶۳۵، ۵۹۶
پاسخ: ۷۳۰، ۶۳۰، ۵۹۰
و با حذف یکان و دهگان: ۱۲۴ (نمونه)، ۲۳۵، ۴۱۷
پاسخ: ۱۰۰، ۲۰۰، ۴۰۰
⚠️ این «حذف رقم» است نه گرد کردن به نزدیکترین: ۵۹۶ میشود ۵۹۰ و ۲۳۵ میشود ۲۰۰. در صفحهی ۶۹ و ۷۱ همین کتاب پرسشِ «به کدام نزدیکتر است؟» هم میآید که جوابش فرق میکند؛ دو کارِ متفاوتاند و بهتر است با هم قاطی نشوند.
تمرین صفحهی ۶۶تمرینصفحه ۶۶ کتاب درسی
«با توجّه به الگوهای عددی صفحات قبل، جدول اعداد روبهرو را کامل کنید.» جدولی ده در ده که از ۱۰ شروع میشود و دهتا دهتا جلو میرود؛ خانهی آخرش بهجای عدد یک صورتکِ خندان دارد.
و بعد: «چه الگوهایی را در این جدول میبینید؟ در کلاس گفتوگو کنید.»
۲) با توجّه به هر شکل، جاهای خالی را کامل کنید: «در این قندان در حدود … قند است.» و «در این کتابخانه در حدود … کتاب است.»
پاسخ: اینجا جوابِ درستِ یکتا وجود ندارد و نباید هم داشته باشد؛ «در حدود» یعنی تخمین. کارِ درست، دستهبندی کردن با چشم است — مثلاً چند کتاب در یک طبقه و چند طبقه.