حل مسئله و راهبرد الگویابی
صفحه ۴۴ تا ۴۵ کتاب درسی
شکل پنجم چند دایره دارد؟حل مسئلهصفحه ۴۴ کتاب درسی
سه شکل کشیده شده و دو جای خالی: شکل ۱ یک دایره دارد، شکل ۲ سه دایره و شکل ۳ شش دایره. «اگر کشیدن شکلها را به همین ترتیب ادامه دهیم، شکل پنجم چند دایره خواهد داشت؟»
الگو چیست و جواب چند است؟
پاسخ: هر شکل یک ردیفِ تازه به شکل قبلی اضافه میکند: ۱، بعد ۲، بعد ۳ و همینطور. پس شکل ۴ میشود ۶+۴=۱۰ و شکل ۵ میشود ۱۰+۵=۱۵ دایره.
کشیدنِ شکل ۴ و ۵ لازم نیست؛ همین که دیده شود هر بار چند تا اضافه میشود، کافی است.
الگوها را ادامه دهیدحل مسئلهصفحه ۴۴ کتاب درسی
نوار رنگی
پاسخ: پنج رنگ پشت سر هم — قرمز، آبی، آبی، زرد، سبز — و بعد از نو همان پنجتا. الگوی رنگ، دورهای است نه فزاینده.
۲، ۴، ۶، ۸، …
پاسخ: هر بار ۲ تا: ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۰
۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵، …
پاسخ: هر بار ۵ تا: ۳۰، ۳۵، ۴۰، ۴۵
کمانهای سبزِ زیر هر ردیف خودشان قاعده را میگویند؛ روی دو ردیف اوّل «+۲» هم نوشته شده است.
ساعتِ جوادکامل کنصفحه ۴۴ کتاب درسی
«جواد ساعت روبهرو را برای تولّدش هدیه گرفت. ولی نمیتوانست عددها را بخواند. مانند نمونه به او کمک کنید تا عددها را تشخیص دهد.»
ساعت دیجیتال است و عددهایش با خطهای شکسته نوشته شدهاند. زیر تصویر دو ردیف است: بالا شکلهای دیجیتال و پایین عددهای فارسی، و باید به هم وصل شوند — نمونهاش ۷ است.
جملهی پایین صفحه: «میتوان رابطههایی را که بین شکلها یا عددها وجود دارند، کشف کرد و الگو را ادامه داد. با الگویابی میتوان پاسخ مسئله را پیدا کرد.»
سه عدد بعدیالگویابیصفحه ۴۵ کتاب درسی
۱، ۵، ۹، ۱۳، ۱۷، …
پاسخ: هر بار ۴ تا: ۲۱، ۲۵، ۲۹
۳، ۸، ۱۳، ۱۸، …
پاسخ: هر بار ۵ تا: ۲۳، ۲۸، ۳۳
۱، ۲، ۴، ۷، ۱۱، …
پاسخ: این یکی قاعدهی ثابت ندارد: اوّل ۱ تا، بعد ۲ تا، بعد ۳ تا، بعد ۴ تا. پس ادامهاش ۱۶، ۲۲، ۲۹ است.
کتاب برای همین ردیف سوم دو ردیف کمان کشیده — یکی +۱، +۲، +۳، +۴ و یکی +۱، +۱، +۱، +۱ زیرش. الگوی الگو.
وقتی الگو زود پیدا نمیشودصفحه ۴۵ کتاب درسی
جملهی پایانی صفحه، که مستقیماً به همان ردیف سوم اشاره دارد: «گاهی اوقات الگوها را به راحتی نمیتوان تشخیص داد و لازم است مرحله به مرحله پیش رفت تا الگوی مسئله شناخته شود. در این صورت با ادامه دادن الگو مسئله حل میشود.»
کادر «کامل کن» همین صفحه ساعتها را به شکل دیجیتال مینویسد؛ نمونهاش ۰۲:۲۵ است.