صنایع دستی
میراثی که با دست ساخته میشود
«میراث فرهنگی و هنری ایران» یکی از رشتههای هنری این دوره است. برای کلاس اوّل، آشنایی با آن از راه توضیح نمیآید؛ از راه دست میآید — کودک وقتی خودش با گِل کار کرده باشد، سفالِ توی موزه برایش معنا دارد.
هر شهر هنرِ دستیِ خودش را دارد. همین را میشود از خانواده پرسید و به کلاس آورد.
پیش از آنکه اسم هنرها را یاد بدهید، بگذارید دستشان خاکی و رنگی شود.
کارهای دستی این پایهفعّالیت
- کار با گِل: مجسّمهسازی، و بعد رنگآمیزی با گواش.
- کار با مواد موجود در طبیعت: برگ، سنگ، شاخه، دانه.
- سنگ رنگشده — تلفیق نقّاشی با کاردستی.
- ساختن پازل.
- ساختن تاج یا سربند.
- بافت ساده با نخ و کاغذ.
بیشترِ این کارها با چیزهای دورریختنی انجام میشود؛ همین هم بخشی از درس است.
ارزشیابی هنر در این دوره
ارزشیابی فعّالیتهای هنری دانشآموزان به صورت کیفی و توصیفی انجام میشود؛ نمرهی عددی داده نمیشود. برای هر دانشآموز دو بار برگهی ارزشیابی تکمیل میشود: یک بار در طول نیمسال و یک بار در پایان آن.
- در حدّ انتظار
- نزدیک به انتظار
- نیازمند تلاش بیشتر
این سه سطح دربارهی مسیرِ کودکاند، نه دربارهی زیبایی کاری که تحویل داده است.
از خانواده بپرسید
الف) صنعت دستی معروف شهر یا استان شما چیست؟
پاسخ: این پرسش را به خانه ببرید. پاسخ را از پدربزرگ و مادربزرگ بپرسید و هفتهی بعد در کلاس تعریف کنید.
ب) در خانهی شما چه چیزی هست که با دست ساخته شده باشد؟
پاسخ: گلیم، سبد، سفال، رومیزیِ دستدوز. اگر میشود، آن را — یا عکسش را — به کلاس بیاورید.
این تنها تکلیفی است که کلاس اوّلی میتواند بدون خواندن و نوشتن انجامش دهد؛ فقط باید بپرسد و به یاد بسپارد.
کار با گِل، مرحله به مرحلهفعّالیت
- گِل را ورز دهید تا نرم شود؛ همین کار خودش برای دستِ کوچک تمرین است.
- اوّل یک گلوله بسازید، بعد یک فتیله، بعد یک صفحهی پهن. این سه، پایهی هر کارِ سفالیاند.
- با فتیلهها یک ظرف کوچک بپیچید، یا با صفحه یک کاسه درست کنید.
- بگذارید چند روز در سایه خشک شود — نه زیر آفتاب، که ترک میخورد.
- بعد از خشک شدن با گواش رنگش کنید.
گلوله و فتیله و صفحه را نام ببرید و تکرار کنید؛ کودک با همین سه کلمه میتواند بگوید چه ساخته است.