خوشنویسی

در این پایه خوشنویسی یعنی چه

کلاس اوّلی تا بهمن هنوز همه‌ی نشانه‌ها را یاد نگرفته است. پس خوشنویسی در این پایه یعنی همان چیزی که دستِ تازه‌کار لازم دارد: مداد را درست بگیرد، فشار نیاورد، و حرف را روی خط زمینه بنشاند.

نستعلیق و شکسته و قلم‌نی برای این پایه نیست. اگر زودتر از موقع بیاید، تنها چیزی که یاد داده می‌شود این است که «خط من بد است».

هدف این پایه زیبانویسی نیست، «راحت‌نویسی» است؛ زیبایی بعد از راحتی می‌آید.

قبل از حرف، نقشفعّالیت

1. ۱با مداد خط‌های بلندِ صاف بکشید، از چپ به راست و از بالا به پایین.
2. ۲خط‌های موج‌دار و مارپیچ بکشید؛ دست باید بچرخد، نه فقط انگشت‌ها.
3. ۳نقش و نگارهای تکرارشونده بکشید: دندانه، حلقه، نقطه‌چین.
4. ۴بعد از این‌ها سراغ حرف‌هایی بروید که در کلاس فارسی خوانده‌اید.

این تمرین‌ها بی‌ربط به‌نظر می‌رسند، امّا همان عضله‌هایی را کار می‌اندازند که بعداً حرف می‌نویسند.

چهار نکته‌ی نشستن و گرفتن

• مداد بین شست و اشاره، و تکیه بر انگشت میانی — نه در مشت.
• کاغذ کمی مایل باشد، هم‌جهت با دستی که می‌نویسد.
• فاصله‌ی چشم تا کاغذ حدود یک ساعد.
• تمرین کوتاه و هر روز، بهتر از تمرین طولانی و هفته‌ای یک بار.

بچّه‌ی چپ‌دست را به دست راست وادار نکنید؛ فقط کاغذش را برعکس مایل کنید.

هماهنگ با کلاس فارسی

کتاب فارسی و نگارش پایه‌ی اوّل، نشانه‌ها را یکی‌یکی و در طول سال می‌آورد. خوشنویسی نباید از آن جلو بزند: هر حرفی که هنوز در کلاس فارسی نیامده، در کلاس هنر هم تمرین نمی‌شود.

در نیمه‌ی اوّل سال بیشترِ کار، نقش و خط است. از بهمن که نشانه‌ها کامل‌تر می‌شود، می‌شود سراغ کلمه‌های کوتاه رفت.

خوشنویسی در این پایه دنباله‌روِ فارسی است، نه رقیبِ آن.

کِی بگوییم خوب شد

1. الف) خطّ کودکی که حرف‌هایش بزرگ و ناهم‌اندازه است، مشکل دارد؟

   پاسخ: نه. کنترل ریزنویسی در شش‌سالگی هنوز کامل نیست. آنچه در این پایه سنجیده می‌شود نشستن حرف روی خط است، نه یکسان بودن اندازه‌ها.

2. ب) اگر کودک مداد را در مشت بگیرد چه کنیم؟

   پاسخ: به‌جای تذکّر مکرّر، مداد کوتاه بدهید. دستِ کوچک نمی‌تواند مدادِ کوتاه را در مشت بگیرد و خودش شکلِ درست را پیدا می‌کند.