درس 13: کوچکهای بزرگ!
صفحه ۹۳ تا ۹۸ کتاب درسی
چک چک چک …صفحه ۹۳ کتاب درسی
چشمهایم رو به ستارهها بود و سرم روی بالش. کمکم پلکهایم از بال زدن دست کشیدند! در همین لحظه، صدایی ظریف سکوت شب را شکست… چک چک چک … .
از جا بلند شدم و به طرف آشپزخانه رفتم. از شیر ظرفشویی آب میچکید. آن را محکم بستم؛ اقا باز میچکّه. مادرم آمد. او نیز هر چه تلاش کرد، سودی نداشت! گفت: فردا که مغازهها باز شد، تعمیرش میکنیم؛ سپس سطل بزرگی زیر شیر آب گذاشت تا آب هدر نرود.
صبح، وقتی کنار شیر آب آمدم، دیدم بیشتر از نصف سطل پر شده بود! مادرم آبِ سطل را داخل آبپاش ریخت تا روی گلها بپاشد؛ با لبخند نگاهم کرد: «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود!»
اگر این سطل نبود چه میشد؟صفحه ۹۳ کتاب درسی
حدود پنج لیتر آب، هدر میرفت. البتّه این آبی است که در شش ساعت جمع شده است؛ اگر یک شبانهروز چکّه کند، میشود بیست لیتر و اگر کوتاهی کنیم و مثلاً تا پنج روز شیر را تعمیر نکنیم، میشود صد لیتر!
اگر در شهر بزرگ ما فقط شیر آب هزار خانه خراب باشد و آن را تعمیر نکنند، چقدر میشود؟
پاسخ: صد لیتر برای هر خانه در پنج روز، ضربدر هزار خانه: صد هزار لیتر — و این تازه برای یک شهر است. اگر فقط ده شهر از کشور بزرگمان را در نظر بگیریم، میشود یک میلیون لیتر!
تکّههای نانصفحه ۹۴ کتاب درسی
خواهرم سفره را جمع کرد. یک تکّه نان اضافه آمده بود؛ آن را داخل کیسهای که نان خشک در آن بود، گذاشت. به او گفتم: «تا حالا حساب کردهای چقدر میشود؟» با تعجّب به من نگاه کرد: «منظورت چیست؟!»
«اگر هر خانهای هر روز فقط به اندازهی یک سوم نان دور بریزد، هر سه روز میشود یک نان و در ماه، ده نان و در سال، صد و بیست نان!»
اگر هزار خانه این کار را بکنند، چقدر میشود؟
پاسخ: صد و بیست هزار نان در سال — و این برای یک شهر است. اگر فقط پنجاه شهر از کشورمان را حساب کنیم، میشود شش میلیون نان!
هر سال این همه نان دور ریخته میشود!! آبی که برای تولید نانها استفاده شده است و در این هنگام به هدر میرود، بماند!
لحظههای عمرصفحه ۹۵ کتاب درسی
چشمهایم را باز کردم. با اینکه حسابی خوابیده بودم، حوصله نداشتم از رختخواب برخیزم؛ ساعت را نگاه کردم. بعد غلتی زدم و به تابلوی نقّاشی خیره شدم! چند دقیقه بعد غلتی به سوی پنجره… ! سپس، خوابیدن به پشت و تماشای سقف…! دوباره نگاهی به ساعت، نیم ساعت گذشته بود!
مادرم آمد و صدا زد: «عماد جان! بلند شو!» — «بیدارم! نیم ساعت است بیدار شدهام!» مادرم لبخندی زد و گفت: «تا حالا حساب کردهای چقدر میشود؟» — «چه حسابی؟! منظورتان چیست؟!» — «فکر کردهای که اگر هر روز، نیم ساعت در رختخواب غلت بخوری و وقت خود را تلف کنی، چه میشود؟!»
قطرههای آب! تکّههای نان! لحظههای عمر! … کوچکهایی که بزرگ هستند! و گاهی خیلی بزرگ! فکرش را هم نکرده بودم که این چیزهای کوچک …
برایم بگو) چه نمونههای دیگری از این کوچکهای بزرگ سراغ دارید؟
پاسخ: روشن ماندن یک لامپ، باز ماندن در یخچال، چاپ کردن یک برگهی اضافه، یا حتّی یک دقیقه دیر رسیدن — همه وقتی در روزها و آدمها ضرب شوند بزرگ میشوند.
اسراف نکنیدتدبّر کنیمصفحه ۹۶ کتاب درسی
وَ لا تُسرِفوا، إنَّهُ لا یُحِبُّ المُسرِفینَ
اسراف نکنید، زیرا خدا اسرافکاران را دوست ندارد.
اسراف در حضور در شبکههای اجتماعی، بازیهای رایانهای، و وضو و غسل چگونه روی میدهد؟
پاسخ: در شبکههای اجتماعی و بازی رایانهای، با گذراندن وقتی بیش از اندازه — همان «لحظههای عمر». در وضو و غسل، با باز گذاشتن شیر آب؛ پیامبر فرمود: «هرگز آب را اسراف نکنید؛ هر چند در کنار رودخانه باشید.»
اسراف نکردن یعنی درست مصرف کردن، و درست مصرف کردن یعنی بهجا و به اندازه مصرف کردن.
سه موقعیتبررسی کنیدصفحه ۹۷ کتاب درسی
| موقعیت | با توجّه به سخن پیامبر چه کنیم |
|---|---|
| روز جمعه است و دوست دارم ساعتها بازی کنم… | بازی خوب است، امّا به اندازه؛ وقتی را که برای کار و درس و خانواده لازم است کنار بگذارم. |
| تعطیلات تابستان است و میخواهم همهی برنامههای تلویزیون را تماشا کنم… | برنامهها را انتخاب کنم، نه همه را؛ وگرنه همان «نیم ساعت غلت زدن» است، فقط طولانیتر. |
| مدادم کوچک شده است ولی هنوز در دستم جا میشود؛ دوست دارم از مداد جدیدی استفاده کنم که پدرم برایم خریده است… | تا وقتی مداد کار میکند از آن استفاده کنم؛ مداد نو سرِ جایش میماند و از بین نمیرود. |
دو تصویرببین و بگوصفحه ۹۸ کتاب درسی
از این تصویرها چه برداشتی دارید؟ (کارگری که لامپها را با جاروبرقی جمع میکند؛ ترازویی که یک اتوبوس را با انبوهی خودروی شخصی میسنجد)
پاسخ: تصویر اوّل: انرژیای که بیدلیل مصرف میشود، دور ریخته میشود. تصویر دوم: یک اتوبوس کار دهها خودرو را میکند، با سوخت و آلودگی بسیار کمتر — استفاده از وسیلهی نقلیهی عمومی، اسراف نکردن است.
با خانواده: فهرستی از مواردی که در خانهی شما از اسراف جلوگیری میشود تهیه کنید و در کلاس بخوانید.