درس 2: جمع و تفریق عددهای سه رقمی

در یک نگاه

در عددنویسی ما فقط ده رقم داریم: ۰ تا ۹. چیزی که یک عدد بزرگ می‌سازد، جای این رقم‌هاست. رقم سمت راست یکان است، رقم بعدی دهگان، بعدی صدگان و همین‌طور ادامه پیدا می‌کند.

ده تا یکی می‌شود یک دهگان، و ده تا دهگان می‌شود یک صدگان. برای همین وقتی ده تا از چیزی جمع شد، آن را یک دسته حساب می‌کنیم.

ارزش یک رقم = خودِ رقم × ارزش جایگاهش.

جدول ارزش مکانی

در عدد ۲۴۶، رقم ۲ ارزش ۲۰۰ دارد، رقم ۴ ارزش ۴۰ و رقم ۶ ارزش ۶. پس ۲۴۶ = ۲۰۰ + ۴۰ + ۶؛ به این نوشتن «گسترده‌نویسی» می‌گویند.

مثال حل‌شده

1. ۱عدد ۴۰۸ را گسترده بنویسیم.
2. ۲رقم ۴ در جایگاه صدگان است، پس ارزشش ۴۰۰ است.
3. ۳جایگاه دهگان صفر است، یعنی هیچ دسته‌ی ده‌تایی نداریم.
4. ۴رقم ۸ در یکان است، پس ارزشش ۸ است.
5. ۵۴۰۸ = ۴۰۰ + ۰ + ۸

کار در کلاس

1. الف) در عدد ۵۷۳، ارزش رقم ۷ چند است؟

   پاسخ: ۷۰ — چون رقم ۷ در جایگاه دهگان است.

2. ب) بزرگ‌ترین عدد سه‌رقمی که با رقم‌های ۲، ۹ و ۴ ساخته می‌شود چیست؟

   پاسخ: ۹۴۲ — بزرگ‌ترین رقم را در پرارزش‌ترین جایگاه می‌گذاریم.

اشتباه‌های رایج

• حذف کردن صفرِ وسط عدد؛ ۴۰۸ با ۴۸ فرق دارد، چون صفر جای دهگان را نگه می‌دارد.
• خواندن عدد از چپ به راست رقم‌به‌رقم؛ عدد را باید دسته‌بندی‌شده خواند نه رقم‌به‌رقم.