درس 1: معرفی پول
صفحه ۵۶ تا ۵۸ کتاب درسی
ساختن عدد صدفعّالیتصفحه ۵۶ کتاب درسی
درسِ پول با پول شروع نمیشود، با چینه شروع میشود: «۹ دستهی دهتایی را کنار هم بگذارید. چه عددی ساخته میشود؟ یک دستهی دهتایی دیگر کنار آن قرار دهید.»
«حالا عدد **صد** ساخته شده است. این عدد را به صورت **۱۰۰** مینویسند.» و بعد شمارش از اوّل: ۱۰، ۲۰، … تا ۹۰ و ۱۰۰.
۲) ۹ دستهی دهتایی را کنار هم بگذارید. از یکیها یکی یکی بردارید و کنار آن بگذارید. هربار چه عددی ساخته میشود؟
پاسخ: ۹۰، ۹۱، ۹۲، … تا ۹۹ — و با یکیِ بعدی، دوباره ۱۰۰. صد از دو راه ساخته میشود: ده تا دهتایی، یا نود و نُه بهعلاوهی یک.
همین دو راه، دو تصویرِ متفاوت از صد به بچّه میدهد و بعداً هر دو لازم میشوند.
مربّعهایی که به صد میرسندکار در کلاسصفحه ۵۶ کتاب درسی
پنج شکلِ مربّعیِ پشت سر هم، و پرسش: «در هر شکل چند تا مربّع کوچک وجود دارد؟» شکلهای چهارم و پنجم را باید خودِ دانشآموز با خطکش کامل کند.
الگوی شکلها چیست؟
پاسخ: ۱، ۴، ۹، ۱۶، ۲۵ — هر شکل یک مربّعِ کاملتر از قبلی است.
«حدس میزنید شکل دهم چند تا مربّع دارد؟»
پاسخ: ۱۰۰ مربّع؛ شکل دهم یک مربّعِ ۱۰ در ۱۰ است. صفحهی شطرنجیِ بزرگِ پایین صفحه دقیقاً همان است تا با خطکش کامل شود.
صد اینبار نه با چینه، که با یک مربّعِ دهدرده دیده میشود — سومین تصویر از همان عدد، در همان صفحه.
ریال، و ارزشِ برابرفعّالیتصفحه ۵۷ کتاب درسی
«واحد پول کشور ما ریال است. شکل مقابل سکّهی یک ریالی را نشان میدهد. پول به شکل سکّه و اسکناس با ارزشهای مختلف وجود دارد.»
و بعد قاعده: «ارزش ۱۰ سکّهی ۱ ریالی برابر است با ارزش یک سکّهی ۱۰ ریالی؛ یعنی میتوان ۱۰ سکّهی ۱ ریالی را داد و یک سکّهی ۱۰ ریالی گرفت.»
۱) ارزش ۲۰ سکّهی ۱ ریالی با ارزش چند سکّهی ۱۰ ریالی برابر است؟
پاسخ: ۲ سکّه.
۲) ارزش ۸۰ سکّهی ۱ ریالی با ارزش چند سکّهی ۱۰ ریالی برابر است؟
پاسخ: ۸ سکّه.
۳) ارزش ۱۰۰ سکّهی ۱ ریالی با ارزش چند سکّهی ۱۰ ریالی برابر است؟
پاسخ: ۱۰ سکّه. و چون «ارزش ۱۰ سکّهی ۱۰ ریالی برابر است با ارزش یک سکّهی ۱۰۰ ریالی»، پس ۱۰۰ سکّهی ۱ ریالی هم برابر یک سکّهی ۱۰۰ ریالی است.
پول دقیقاً همان ساختارِ دهتایی و صدتایی را دارد که با چینه ساخته شد؛ برای همین این دو در یک درساند.
چرا سکّهی یک ریالی نداریم؟فعّالیتصفحه ۵۷ کتاب درسی
«فکر میکنید چرا در حال حاضر سکّههای ۱ ریالی یا ۱۰ ریالی وجود ندارد. در این مورد در کلاس گفتوگو کنید.»
پرسشی که جواب ریاضی ندارد و کتاب هم جوابی برایش نگذاشته؛ ارزشِ پول با گذشت زمان عوض میشود و این خودش موضوع گفتوگوست.
تمرین صفحهی ۵۸تمرینصفحه ۵۸ کتاب درسی
۲) با توجّه به محور، جاهای خالی را کامل کنید.
پاسخ: ۲۰+۸۰=۱۰۰، ۳۰+۷۰=۱۰۰، ۴۰+۶۰=۱۰۰؛ و ۱۰۰−۶۰=۴۰، ۱۰۰−۱۰=۹۰، ۱۰۰−۵۰=۵۰.
۳) ارزش سکّههای هر قسمت را بنویسید.
پاسخ: چهار دسته سکّه روی صفحه است؛ هر دسته را با شمردنِ دهتاییها و صدتاییها حساب کنید و جوابْ به ریال نوشته میشود.
کادر «کامل کن» همین صفحه سه پرسش دارد که همه از یک جنساند: ۳۰ دقیقه بعد از ۱۲:۰۰ میشود ۱۲:۳۰، ۱۵ دقیقه بعد از ۶:۰۰ میشود ۶:۱۵، و ۱۰ دقیقه بعد از ۲:۲۰ میشود ۲:۳۰.