مرور فصل سوم
صفحه ۵۲ تا ۵۴ کتاب درسی
فرهنگ نوشتنفرهنگ نوشتنصفحه ۵۲ کتاب درسی
«دو نیمهی شکل زیر کاملاً مثل هم هستند. در مورد شکلها و رنگهای مثل هم توضیح دهید.»
شکل، آدمکی است ساختهشده از شکلهای هندسی — سرِ دایرهای، تنهی مستطیلی، دستهای آبی و پاهای سبز — با یک خطّ تقارن قرمز از وسطش.
پرسش از دانشآموز میخواهد تقارن را *توصیف* کند، نه فقط تشخیص دهد؛ همان کاری که فرهنگ نوشتنِ دو فصل قبل هم میخواست.
نیمهی دیگر، سه قسمت دیگرتمرینصفحه ۵۲ کتاب درسی
۱) نیمهی دیگر هر شکل را با توجّه به خطّ تقارن کامل کنید.
پاسخ: سه شکل روی صفحهی شطرنجی، هر کدام با یک خطّ تقارن — کارِ تقارن دو نیمهای.
۲) سه قسمت دیگر هر شکل را با توجّه به خطهای تقارن کامل کنید.
پاسخ: اینبار دو خطّ تقارن و سه قسمتِ خالی — همان تقارن چهار قسمتی صفحهی ۴۹.
ساعت، به دو صورتتمرینصفحه ۵۳ کتاب درسی
۳) زمانی را که هر ساعت نشان میدهد، به دو صورت بنویسید.
پاسخ: نمونههای کتاب «هشت و ربع / ۸:۱۵» و «۳:۳۰» هستند؛ یعنی هر ساعت هم با کلمه نوشته میشود و هم با عدد.
۴) زمانهای زیر را روی هر ساعت نشان دهید.
پاسخ: چهار زمان خواسته شده: یک ربع بعد از ۹، نیم ساعت بعد از ۷، یک ربع مانده به ۴، و نیم ساعت مانده به ۱۰. دو تای اوّل «بعد از» است و دو تای دوم «مانده به» — و همین تفاوت، کارِ سختِ تمرین است.
تانگرامِ بزرگترتمرینصفحه ۵۳ کتاب درسی
«با توجّه به شکل سمت چپ که نشان میدهد نقطههای مشخّص شده وسط ضلعها هستند، سعی کنید مربّع بزرگ را مانند شکل کوچک رسم کنید. به این ترتیب یک شکل نمونهی بزرگتر بهدست میآید.»
«شمارهی روی نقطهها ترتیب کار شما را نشان میدهد. هر تکّه از نمونهی بزرگتر را با یک رنگ، رنگآمیزی کنید.»
این همان تانگرامِ درس ۲ است، اینبار ساخته میشود نه بریده — و پیدا کردنِ وسطِ ضلع، همان مهارت صفحهی ۴۸ است.
الگوهایی که میچرخندتمرینصفحه ۵۳ کتاب درسی
«الگوهای زیر را ادامه دهید. هر بار الگو را توصیف کنید.» دو نوار روی صفحه است و هر دو الگوی چرخشی دارند، نه فزاینده.
نوار مثلّثهای زرد
پاسخ: نقطهی سیاه دور مثلّث میچرخد: یک بار بالا، بعد پایینِ راست، بعد پایینِ چپ، و از نو.
نوار مربّعهای آبی
پاسخ: مربّع قرمزِ کوچک در چهار گوشه میگردد: بالا-چپ، بالا-راست، پایین-راست، پایین-چپ، و دوباره از اوّل.
«هر بار الگو را توصیف کنید» یعنی گفتنِ قاعده به زبان، بخشی از جواب است — نه فقط کشیدنِ خانهی بعدی.
معمّا: به قسمتهای مساویمعمّاصفحه ۵۴ کتاب درسی
«با رسم برشهای لازم شکلها را مانند نمونه به قسمتهای مساوی تقسیم کنید. تعداد قسمتهای مساوی در هر شکل زیر آن نوشته شده است.»
ده شکل روی صفحه است و زیر هرکدام عددی نوشته شده — ۲، ۳، ۴، ۶ و ۸ — که میگوید باید به چند قسمت مساوی بریده شود. اوّلی، ذوزنقهی سبز، نمونه است و برشهایش کشیده شده.
«مساوی» یعنی هماندازه، نه لزوماً همشکل در نگاه اوّل؛ همین باعث میشود بعضی شکلها بیش از یک جواب داشته باشند.
فرهنگ خواندن: افسانهی تانگرامفرهنگ خواندنصفحه ۵۴ کتاب درسی
«میگویند در زمانهای خیلی قدیم، در سرزمین چین یک کاشیکار زندگی میکرد. روزی یک کاشی آبی رنگ مربّعشکل از دست او افتاد و شکست و ۷ تکّه شد.»
«او سعی کرد با کنار هم قرار دادن این ۷ قطعه و چسباندن آنها دوباره کاشی را درست کند؛ امّا موفّق نشد دوباره مربّع را بسازد، در عوض چندین شکل مختلف بهدست آورد. در آن زمان مردم با علاقهی زیاد این کار را دنبال کردند و با ۷ قطعهی تانگرام شکلهای بسیار زیادی درست کردند.»
افسانه دقیقاً همان کاری را توضیح میدهد که دانشآموز در صفحهی ۴۱ کرد و سختش بود: دوباره ساختنِ خودِ مربّع.