درس 4: خط و زاویه

در یک نگاه

هر جا دو نیم‌خط از یک نقطه شروع شوند، یک زاویه ساخته می‌شود. آن نقطه رأس زاویه و آن دو نیم‌خط ضلع‌های زاویه‌اند. اندازه‌ی زاویه به بازیِ دهانه‌اش بستگی دارد، نه به بلندی ضلع‌ها.

دو زاویه با ضلع‌های کوتاه و بلند می‌توانند دقیقاً یک اندازه باشند.

انواع زاویه

• زاویه‌ی راست: دقیقاً ۹۰ درجه؛ با گوشه‌ی کاغذ یا گونیا قابل بررسی است.
• زاویه‌ی تند: کوچک‌تر از ۹۰ درجه.
• زاویه‌ی باز: بزرگ‌تر از ۹۰ و کوچک‌تر از ۱۸۰ درجه.
• زاویه‌ی نیم‌صفحه: دقیقاً ۱۸۰ درجه؛ دو ضلع روی یک خط راست‌اند.

نیمساز

نیمساز، نیم‌خطی است که از رأس زاویه می‌گذرد و آن را به دو زاویه‌ی مساوی تقسیم می‌کند. نیمسازِ یک زاویه‌ی ۸۰ درجه، دو زاویه‌ی ۴۰ درجه می‌سازد.

کار در کلاس

1. الف) زاویه‌ای ۱۱۵ درجه است. چه نوع زاویه‌ای است؟

   پاسخ: باز — چون از ۹۰ بیشتر و از ۱۸۰ کمتر است.

2. ب) عقربه‌های ساعت در ساعت ۳ چه زاویه‌ای می‌سازند؟

   پاسخ: ۹۰ درجه، یعنی زاویه‌ی راست.

اشتباه‌های رایج

• قرار ندادن مرکز نقاله روی رأس زاویه هنگام اندازه‌گیری.
• خواندن عدد اشتباه از دو ردیف عدد نقاله؛ همیشه از صفرِ همان ضلع شروع کنید.