درس 1: زنگ علوم

حباب‌ها چه شکلی دارند؟پیش‌بینی کنیدصفحه ۲ کتاب درسی

دانش‌آموزان کلاس چهارم در حیاط مدرسه حباب‌بازی می‌کنند. آن‌ها با ریختن مایع دست‌شویی در آب، مایع حباب‌سازی درست کردند.

1. ۱در گروه خود، دو قطعه سیم نازک را به شکل‌های روبه‌رو درآورید.
2. ۲با هرکدام از سیم‌هایی که ساخته‌اید، حباب درست کنید.
3. ۳آنچه را مشاهده می‌کنید در جدولِ «شکل سیم / شکل حباب» بنویسید یا رسم کنید.
4. ۴قالب‌هایی در شکل‌های مختلف تهیه کنید و با آن‌ها حباب بسازید.

1. الف) اگر سیم‌ها را به شکل مثلّث، مستطیل یا شکل‌های دیگر بسازیم، حباب‌ها چه شکلی خواهند شد؟

   پاسخ: اوّل حدس خودتان را بنویسید، بعد امتحان کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید. همین ترتیب — اوّل حدس، بعد آزمایش — کاری است که دانشمندان می‌کنند.

دانشمندان به کمک مشاهده و اطّلاعاتی که به دست می‌آورند، درباره‌ی پاسخ پرسش‌های گوناگون پیش‌بینی‌هایی می‌کنند. شما هم در گروه خود همین کار را کردید.

لیوان سفید و لیوان سیاهپیش‌بینی کنیدصفحه ۴ کتاب درسی

گروهی از دانش‌آموزان دو لیوان یکسان برداشتند و دور اوّلی یک لایه پارچه‌ی سفید و دور دومی یک لایه پارچه‌ی سیاه پیچیدند. پارچه‌ها یکسان بودند و فقط رنگشان فرق داشت، تا بتوانند تأثیر رنگ بر جذب نور و گرما را بررسی کنند.

در هر لیوان تا نیمه آب ریختند، دمای آب هر لیوان را اندازه گرفتند، لیوان‌ها را در برابر آفتاب گذاشتند و نیم ساعت و یک ساعت بعد دوباره دما را اندازه گرفتند.

1. الف) در تابستان پوشیدن لباس‌های چه رنگی را پیشنهاد می‌کنید؟ چرا؟

   پاسخ: رنگ روشن. جدول نشان می‌دهد آبِ پشت پارچه‌ی سیاه پس از یک ساعت ۵ درجه گرم‌تر از آبِ پشت پارچه‌ی سفید شده است؛ پارچه‌ی تیره نور و گرمای بیشتری جذب می‌کند.

2. ب) وقتی لباس‌های خیسی را که جنسشان یکسان است در آفتاب پهن می‌کنیم، پیش‌بینی کنید لباس‌های سیاه زودتر خشک می‌شوند یا سفید؟ چرا؟

   پاسخ: سیاه؛ چون گرمای بیشتری جذب می‌کند و آبِ روی آن زودتر بخار می‌شود. این یک پیش‌بینی است که از نتیجه‌ی جدول درآمده — و می‌شود آن را امتحان کرد.

دو لیوان از هر نظر یکسان‌اند و تنها یک چیز فرق می‌کند: رنگِ پارچه. اگر بیش از یک چیز فرق کند، دیگر معلوم نمی‌شود تفاوت دما از کجا آمده است.