درس 1: قسمتی از یک واحد
صفحه ۱۱۰ تا ۱۱۲ کتاب درسی
در یک نگاه
وقتی یک چیز کامل را به قسمتهای مساوی تقسیم میکنیم و چند قسمت را برمیداریم، آنچه برداشتهایم را با کسر نشان میدهیم. عدد پایین (مخرج) میگوید واحد به چند قسمت مساوی تقسیم شده و عدد بالا (صورت) میگوید چند قسمت را برداشتهایم.
شرط اصلی این است که قسمتها مساوی باشند. اگر یک کیک را بیحساب ببریم، به تکههای نامساوی نمیشود گفت «یکچهارم».
اگر صورت و مخرج برابر باشند، یعنی همهی واحد را برداشتهایم: = ۱.
مخرج هرچه بزرگتر باشد، قسمتها کوچکترند.
کسر را ببینیم
کسر فقط برای شکلها نیست؛ برای اندازهگیری هم به کار میرود. نصف لیتر، ربع ساعت و یکسوم متر همگی کسرند.
کار در کلاس
الف) یک پیتزا را به ۸ قسمت مساوی بریدهایم و ۳ قسمتش را خوردهایم. چه کسری خورده شده و چه کسری مانده است؟
پاسخ: خوردهشده و باقیمانده — روی هم که همان یک پیتزای کامل است.
ب) نیمِ ساعت چه کسری از یک ساعت است و چند دقیقه میشود؟
پاسخ: ساعت که برابر ۳۰ دقیقه است.
اشتباههای رایج
- تقسیم نامساوی و بعد اسم بردن کسر؛ کسر بدون «قسمتهای مساوی» بیمعنی است.
- جابهجا نوشتن صورت و مخرج.