درسنامهدوم ابتداییریاضیمبحث ۳۹
درس 4: تفریق در جدول ارزش مکانی
صفحه ۱۰۳ تا ۱۰۵ کتاب درسی
تیم محتوای دبیریاربروزرسانی ۱۳ مرداد ۱۴۰۵۲۰ هزار بازدید
در یک نگاه
در عددنویسی ما فقط ده رقم داریم: ۰ تا ۹. چیزی که یک عدد بزرگ میسازد، جای این رقمهاست. رقم سمت راست یکان است، رقم بعدی دهگان، بعدی صدگان و همینطور ادامه پیدا میکند.
ده تا یکی میشود یک دهگان، و ده تا دهگان میشود یک صدگان. برای همین وقتی ده تا از چیزی جمع شد، آن را یک دسته حساب میکنیم.
ارزش یک رقم = خودِ رقم × ارزش جایگاهش.
جدول ارزش مکانی
در عدد ۲۴۶، رقم ۲ ارزش ۲۰۰ دارد، رقم ۴ ارزش ۴۰ و رقم ۶ ارزش ۶. پس ۲۴۶ = ۲۰۰ + ۴۰ + ۶؛ به این نوشتن «گستردهنویسی» میگویند.
مثال حلشده
- عدد ۴۰۸ را گسترده بنویسیم.
- رقم ۴ در جایگاه صدگان است، پس ارزشش ۴۰۰ است.
- جایگاه دهگان صفر است، یعنی هیچ دستهی دهتایی نداریم.
- رقم ۸ در یکان است، پس ارزشش ۸ است.
- ۴۰۸ = ۴۰۰ + ۰ + ۸
کار در کلاس
الف) در عدد ۵۷۳، ارزش رقم ۷ چند است؟
پاسخ: ۷۰ — چون رقم ۷ در جایگاه دهگان است.
ب) بزرگترین عدد سهرقمی که با رقمهای ۲، ۹ و ۴ ساخته میشود چیست؟
پاسخ: ۹۴۲ — بزرگترین رقم را در پرارزشترین جایگاه میگذاریم.
اشتباههای رایج
- حذف کردن صفرِ وسط عدد؛ ۴۰۸ با ۴۸ فرق دارد، چون صفر جای دهگان را نگه میدارد.
- خواندن عدد از چپ به راست رقمبهرقم؛ عدد را باید دستهبندیشده خواند نه رقمبهرقم.