درس 1: کسر، نسبت و تناسب
صفحه ۱۱۰ تا ۱۱۴ کتاب درسی
در یک نگاه
وقتی یک چیز کامل را به قسمتهای مساوی تقسیم میکنیم و چند قسمت را برمیداریم، آنچه برداشتهایم را با کسر نشان میدهیم. عدد پایین (مخرج) میگوید واحد به چند قسمت مساوی تقسیم شده و عدد بالا (صورت) میگوید چند قسمت را برداشتهایم.
شرط اصلی این است که قسمتها مساوی باشند. اگر یک کیک را بیحساب ببریم، به تکههای نامساوی نمیشود گفت «یکچهارم».
اگر صورت از مخرج بزرگتر باشد، کسر از یک واحد بیشتر است؛ مثل که یعنی یک واحد کامل و .
مخرج هرچه بزرگتر باشد، قسمتها کوچکترند.
کسر را ببینیم
کسر فقط برای شکلها نیست؛ برای اندازهگیری هم به کار میرود. نصف لیتر، ربع ساعت و یکسوم متر همگی کسرند.
کار در کلاس
الف) یک پیتزا را به ۸ قسمت مساوی بریدهایم و ۳ قسمتش را خوردهایم. چه کسری خورده شده و چه کسری مانده است؟
پاسخ: خوردهشده و باقیمانده — روی هم که همان یک پیتزای کامل است.
ب) نیمِ ساعت چه کسری از یک ساعت است و چند دقیقه میشود؟
پاسخ: ساعت که برابر ۳۰ دقیقه است.
اشتباههای رایج
- تقسیم نامساوی و بعد اسم بردن کسر؛ کسر بدون «قسمتهای مساوی» بیمعنی است.
- جابهجا نوشتن صورت و مخرج.