درس 20: ضـ ض ــ ط
صفحه ۱۲۱ تا ۱۲۶ کتاب درسی
نشانهی تازهبنویسصفحه ۱۲۱ کتاب درسی
درس 20 نگارش نشانهی «ضـ ض ــ ط» را مینویسد، همان هفتهای که فارسی آن را خوانده است.
کلمههای تمرینِ این درس: رِضا، حاضِر، طوطی، خَط.
- رِضا
- حاضِر
- طوطی
- خَط
رونویسی از فارسیاز روی ... بنویسصفحه ۱۲۲ کتاب درسی
کادرِ تازهی بخش سوم اینجاست: «از روی سه خطّ اوّل درس «رضا» یک بار بنویس.» و در صفحهی بعد، سه یا چهار خطّ دوم.
رونویسی کارِ سادهای نیست: بچّه باید متن را بخواند، در ذهن نگه دارد، و بنویسد. اگر حرفبهحرف کپی کند، هیچکدام از این سه اتّفاق نیفتاده است.
کتاب همیشه میگوید چند خط، و همیشه بخشی از درس را میخواهد نه تمامش — تا کار در یک جلسه تمام شود.
جمله ساختنجمله بسازصفحه ۱۲۵ کتاب درسی
در این بخش، «جمله بساز» یک کادرِ ثابت است: کتاب یک کلمه میدهد و دو نقطه میگذارد، و بچّه باید جملهای بنویسد که آن کلمه در آن باشد.
نمونههای درس ۱۶ در صفحهی ۱۰۴: «کفّاش:»، «نجّار:»، «بنّا:»، «نقّاش:» — چهار شغل، چهار جمله.
این اوّلین نوشتنِ آزادِ کتاب است: پاسخِ درستِ واحدی ندارد و هر بچّه جملهی خودش را مینویسد.
مرتّب کن، و جای خالیمرتّب کنصفحه ۱۲۶ کتاب درسی
دو کادرِ دیگرِ بخش سوم اینجا میآیند. «مرتّب کن» چند کلمهی بههمریخته میدهد و جمله میخواهد؛ نمونهی صفحهی ۱۰۵: «هر کار را ــ بگو ــ نامِ خدا ــ اوّل ــ را».
و «کلمهی مناسب را انتخاب کن و در جای خالی بنویس.» چند گزینه میدهد؛ نمونهی صفحهی ۱۲۰: «حیوانی … خانه به دوش است. (حلزون ــ پروانه ــ گرگ)»
این دو کادر با هم چیزی را میسنجند که مشق نمیسنجد: آیا بچّه معنیِ جمله را میفهمد یا فقط شکلِ حرفها را میشناسد.
نوشتن، سختتر از خواندن
«ضـ ض ــ ط» را میشود خواند بیآنکه بشود نوشت. در خواندن، شکل جلوی چشم است و فقط باید شناخته شود؛ در نوشتن باید از حافظه ساخته شود.
برای همین فاصلهی بین درسِ فارسی و درسِ نگارشِ همشماره مهم است: نشانه باید چند بار دیده شده باشد تا بشود از حافظه کشیدش.
اگر بچّه شکل را وارونه یا آینهای مینویسد، بگذارید انگشتش را روی نمونه بکشد پیش از آنکه مداد بردارد.